Türkiye’de asansörleri düzenleyen tek bir kanun yoktur — üç ayrı yönetmelik birlikte çalışır: Asansör Yönetmeliği asansörün üretimini ve CE işaretini düzenler; Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği yılda bir kez yapılan bağımsız muayeneyi ve etiketleme sistemini düzenler; Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği ise bina yöneticisinin her ay yaptırması gereken bakımı düzenler. Bina yöneticisini asıl bağlayan, ikinci ve üçüncü yönetmeliktir.
Bu sayfa, asansörlerle ilgili yürürlükteki üç yönetmeliği ve dayandığı TS EN 81 teknik standartlarını tek yerde toplar. Her bilgi Resmî Gazete metninden doğrulanmıştır.
Özetle üç nokta
- Periyodik kontrol ≠ bakım. Kontrol yılda bir, bağımsız bir kuruluşça yapılan denetimdir. Bakım ise her ay, yetkili bir firmayla sözleşmeyle yürütülen ayrı bir yükümlülüktür.
- Etiket rengi bir uyarı sistemidir. Sarı etikette 120 gün, kırmızı etikette 60 gün içinde onarım şarttır; kırmızıda asansör derhal kullanıma kapanır.
- Sorumluluk bina yöneticisindedir. Kontrolü talep etmek, bedelini ödemek, bakım sözleşmesi yapmak ve kırmızı/sarı etikete uymak bina sahibinin/yöneticisinin görevidir.
Kim, hangi yönetmelikten sorumlu?
Aşağıdaki tablo asansörle ilişkili dört tarafın hangi yönetmelikten, ne ölçüde sorumlu olduğunu gösterir.
| Taraf | Asansör Yönetmeliği | Periyodik Kontrol Y. | İşletme ve Bakım Y. | Temel yükümlülük |
|---|---|---|---|---|
| Bina sahibi / yöneticisi | ✘ | ✔ Tabi | ✔ Tabi | Kontrolü talep eder, bedelini öder; bakım firmasıyla noter onaylı sözleşme yaparperiyodik kontrol + bakım y. |
| Bakım firması | ✘ | ✘ | ✔ Tabi | Yetkili servis olma şartı; aylık bakımı aksatmadan yürütür, kırmızı etikette bakım veremezişletme ve bakım y. |
| A Tipi Muayene Kuruluşu | ✘ | ✔ Tabi | ✘ | Bağımsız ve tarafsız yıllık muayene yapar, etiketi verirperiyodik kontrol y. |
| Üretici / montaj firması | ✔ Tabi | ✘ | ✘ | CE işareti, teknik dosya, ilk devreye alma uygunluğuasansör y. |
Periyodik kontrol ve etiketleme sistemi
Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği’ne göre her asansör, yılda en az bir kez bağımsız bir A Tipi Muayene Kuruluşu tarafından muayene edilir. Bu kuruluş, TS EN ISO/IEC 17020 standardına göre akredite edilmiş, ilgili idareyle protokol yapmış, asansörü kuran veya bakımını yapan firmadan bağımsız ve tarafsız bir denetim organıdır.
| Etiket | Anlamı | Süre |
|---|---|---|
| 🟢 Yeşil | Can ve mal güvenliği açısından risk tespit edilmedi | Sonraki yıla kadar geçerli |
| 🔵 Mavi | Hafif kusurlu — takip kontrolü gerekmez | 12–48 ay içinde giderilmeli |
| 🟡 Sarı | Kusurlu | 120 gün içinde giderilmeli |
| 🔴 Kırmızı | Güvensiz — kullanıma kapatılır | 60 gün içinde giderilmeli |
Yeni kurulan bir asansör da ilk devreye alınışında bu muayeneden geçer; yeşil etiket almadan tescil edilemez ve kullanıma açılamaz.
Teknik standartlar: TS EN 81 serisi
Yönetmelikler “ne yapılmalı”yı, TS EN 81 serisi standartlar “nasıl yapılmalı”yı tanımlar.
| Standart | Konu |
|---|---|
| TS EN 81-20 | Yolcu ve yük asansörlerinin tasarım/imalatında mekanik ve elektrik güvenlik kuralları |
| TS EN 81-50 | Asansör bileşenlerinin tasarım hesapları, muayene ve test yöntemleri (81-20’yi tamamlar) |
| TS EN 81-70 | Engelli erişilebilirliği — kabin ölçüleri, sesli/braille gösterge, kapı açık kalma süresi |
Detaylı okuma: TS EN 81-70 erişilebilirlik standardı özeti →
Resmî belge arşivi
Aşağıdaki yönetmeliklerin güncel metinleri resmî kaynaklardan doğrudan görüntülenebilir.
- Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) RG 29.06.2016/29757 · Üretim, CE işareti, piyasaya arz şartları
- Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği RG 04.05.2018/30411 · Yıllık muayene, A Tipi Muayene Kuruluşu, etiketleme
- Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği RG 06.04.2019/30737 · Aylık bakım, sözleşme, bina yöneticisi sorumlulukları
Mevzuat rehberleri
Her başlığı ayrı ayrı, madde atıflı olarak ele alıyoruz.
- TS EN 81-70 Erişilebilirlik StandardıYayındaEngelli erişimli asansörlerde aranan kabin, gösterge ve kapı süresi şartları.
- Asansör Arızasında HaklarımYayındaArıza durumunda bina sahibinin ve kullanıcının başvurabileceği yollar.
- Okul Binalarında Asansör ZorunluluğuYayındaEğitim yapılarında asansör şartını doğuran mevzuat.
- Engelli Asansörü SSSYayındaErişilebilirlik mevzuatı çerçevesinde en çok sorulan sorular.
- Asansör Kuyu Boşluğu ÖlçüleriYayındaStandartlara uygun kuyu boşluğu ölçüleri.
- Asansör ZorunluluğuYayındaHangi bina tiplerinde asansör kurulumu zorunludur.
- A Tipi Muayene Kuruluşu Nasıl Seçilir?HazırlanıyorBağımsızlık/akreditasyon şartları ve seçerken dikkat edilecekler.
- Bina Yöneticisinin Asansör SorumluluklarıHazırlanıyorBakım sözleşmesinden etiket takibine, adım adım yükümlülük rehberi.
İnternette yaygın olan yanlış bilgiler
| Yaygın iddia | Mevzuatın söylediği |
|---|---|
| “Periyodik kontrolü yaptırdım, aylık bakım artık şart değil.” | İkisi ayrı yönetmelik ve ayrı yükümlülüktür. Kontrol yılda bir, bakım her ay yapılır; biri diğerinin yerine geçmez. |
| “Asansör bakımını bina yönetimi/kapıcı kendisi yapabilir.” | Bakım, İşletme ve Bakım Yönetmeliği gereği yalnızca yetkili bir bakım firması tarafından, sözleşme kapsamında yapılabilir. |
| “Mavi etiket de kırmızı gibi acildir, asansör hemen durdurulmalı.” | Mavi etiket hafif kusuru gösterir; kullanım devam edebilir, düzeltme için 12–48 ay süre vardır. Acil olan sarı (120 gün) ve özellikle kırmızıdır (60 gün, kullanım derhal durur). |
| “Muayeneyi bakım yapan firma da yapabilir.” | A Tipi Muayene Kuruluşu, asansörü kuran veya bakımını yapan firmadan bağımsız ve tarafsız olmak zorundadır. |
| “Periyodik kontrol ücretini bakım firması karşılar.” | Kontrolü talep etmek ve bedelini karşılamak bina sahibinin/yöneticisinin sorumluluğundadır. |
Sık sorulan sorular
Periyodik kontrol ile bakım aynı şey mi?
Hayır. Periyodik kontrol, yılda bir kez bağımsız bir A Tipi Muayene Kuruluşu tarafından yapılan denetimdir (Periyodik Kontrol Yönetmeliği). Bakım ise bina yöneticisinin yetkili bir firmayla sözleşme yaparak her ay sürekli yaptırması gereken ayrı bir yükümlülüktür (İşletme ve Bakım Yönetmeliği).
Periyodik kontrolü kim yaptırır, bedelini kim öder?
Kontrolü talep etmek ve bedelini karşılamak bina sahibinin/yöneticisinin sorumluluğundadır. Kontrol, asansörü kuran veya bakımını yapan firmadan bağımsız bir A Tipi Muayene Kuruluşu tarafından yapılır.
Kırmızı etiketli asansör hiç kullanılamaz mı?
Evet, kırmızı etiket güvensiz asansör anlamına gelir ve kullanım derhal durdurulur. Uygunsuzluk 60 gün içinde giderilip yeniden muayeneden geçirilmeden asansör tekrar işletmeye alınamaz; bu süre boyunca bakım firması da hizmet veremez.
Bakım sözleşmesi olmadan asansör işletilebilir mi?
Hayır. Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği, bina sahibinin yetkili bir bakım firmasıyla noter onaylı sözleşme yapmasını ve aylık bakımı aksatmamasını zorunlu tutar. Sözleşme en az 2 yılda bir yenilenir.
Yeni binadaki asansör devreye alınmadan önce muayene gerekir mi?
Evet. Yeni asansör, ilk muayeneden geçip yeşil etiket almadan tescil edilemez ve kullanıma açılamaz.
Engelli erişimi için hangi standart geçerli?
TS EN 81-70 standardı, kabin ölçüleri, sesli/braille göstergeler ve kapı açık kalma süresi gibi engelli erişilebilirliği şartlarını tanımlar. Yeni asansörlerde bu şartlara uyum aranır.
A Tipi Muayene Kuruluşu ile bakım firması aynı şirket olabilir mi?
Hayır. Muayene kuruluşunun tarafsız olması esastır; asansörü kuran veya bakımını yapan firmadan bağımsız, TS EN ISO/IEC 17020 standardına göre akredite olması gerekir.
Kaynaklar
- Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) — RG 29.06.2016/29757 — sanayi.gov.tr
- Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği — RG 04.05.2018/30411 — mevzuat.gov.tr
- Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği — RG 06.04.2019/30737 — resmigazete.gov.tr
İlçelerde asansör firmaları
Mevzuata uygun asansör bakımı, revizyonu ve muayene süreçlerinde bölgenizdeki kayıtlı firmalara aşağıdan ulaşabilirsiniz.
Bölgenizdeki asansör firmalarına ulaşın
Periyodik kontrol, bakım ve revizyon için bölgenizde hizmet veren kayıtlı firmalarla sizi buluşturuyoruz.
Firmaları görüntüleHukuki uyarı: Bu sayfadaki bilgiler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat değişebilir; bağlayıcı olan metin daima Resmî Gazete’de yayımlanan güncel metindir. Somut bir durum için ilgili idareye veya bir uzmana başvurunuz. asansorfirmalari.com bir asansör firması değil, kullanıcıları bölgelerindeki asansör firmalarıyla buluşturan bağımsız bir rehber platformudur.
