TS EN 81-70, asansörlerde erişilebilirliği düzenleyen teknik standarttır — kabin içi manevra alanı, kapı genişliği ve açık kalma süresi, sesli/görsel/braille bilgilendirme ile buton ve gösterge konumlandırması gibi başlıkları kapsar. Standardın tam metni ve ölçüsel değerleri TSE’den ücretli olarak temin edilir; bu sayfa standardın neyi düzenlediğini ve hangi yönetmelikle bağlantılı olduğunu genel hatlarıyla özetler.
TS EN 81-70 nedir?
Türkiye’de asansörlerin üretim ve piyasaya arz şartlarını Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) belirler. Yönetmelik, temel sağlık ve güvenlik gerekleri gibi genel çerçeveyi çizer; bu çerçevenin teknik olarak “nasıl” karşılanacağını ise TS EN 81 serisi gibi uyumlaştırılmış standartlar tanımlar. TS EN 81-70, bu serinin erişilebilirliğe ayrılmış parçasıdır: yürüme güçlüğü çeken, görme veya işitme engeli bulunan kullanıcıların asansörü güvenle ve bağımsız kullanabilmesi için aranan tasarım şartlarını içerir.
Standardın kapsadığı başlıklar
TS EN 81-70, asansör tasarımında aşağıdaki alanlarda erişilebilirlik şartları öngörür. Kesin ölçü ve toleranslar standardın güncel nüshasında yer alır; burada yalnızca kapsanan konu başlıkları listelenmiştir.
| Başlık | Genel içerik |
|---|---|
| Kabin ve manevra alanı | Tekerlekli sandalye ile giriş-çıkışa ve kabin içinde dönüşe imkân veren asgari alan şartları |
| Kapı genişliği ve zamanlama | Geçişe uygun kapı genişliği ile kapının açık kalma/kapanma süresine ilişkin şartlar |
| Sesli ve görsel bilgilendirme | Kat bilgisi ve yön anonsu için sesli uyarı, görsel gösterge ve kabartma/braille işaretleme |
| Kumanda ve çağrı butonları | Buton yüksekliği, konumu ve dokunsal işaretlemeye ilişkin erişilebilirlik şartları |
| Zemin ve aydınlatma | Kayma direnci ve yeterli aydınlatmaya yönelik genel nitelik şartları |
Hangi asansörlerde aranır?
TS EN 81-70, Asansör Yönetmeliği kapsamında uyumlaştırılmış standartlardan biridir. Bu standarda uygun tasarlanan bir asansör için yönetmelikteki temel sağlık ve güvenlik gereklerine uygunluk karinesi oluşur — yani üretici, erişilebilirlik dahil ilgili başlıklarda standardı esas alarak yükümlülüğünü karşıladığını gösterebilir. Okul, kamu binası ve toplu kullanım alanı gibi erişilebilirliğin özellikle arandığı yapılarda bu şartlara uyum daha sık gündeme gelir; somut bir yapı için hangi mevzuatın (imar, erişilebilirlik, yapı ruhsatı mevzuatı) uygulanacağı ilgili idareden teyit edilmelidir.
Mevcut, çoktan kurulmuş bir asansörde TS EN 81-70’e sonradan tam uyum genel bir zorunluluk değildir; standart esas olarak yeni kurulan veya kapsamlı revizyondan geçen asansörlerde esas alınır. Konu, okul binaları özelinde ayrı bir yazıda ele alınmıştır.
Periyodik kontrolle ilişkisi
Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği kapsamında yapılan yıllık muayene, asansörün güvenli çalışır durumda olup olmadığını denetler. Erişilebilirlik unsurlarının (buton işaretlemesi, sesli anons gibi) fiilen çalışır durumda olması da bu genel güvenlik ve uygunluk denetiminin kapsamına girebilir; ancak periyodik kontrol, asansörün TS EN 81-70’e göre yeniden projelendirilip projelendirilmediğini değerlendiren bir süreç değildir.
Sık sorulan sorular
TS EN 81-70 tüm asansörler için zorunlu mudur?
Asansör Yönetmeliği kapsamında yeni üretilen/piyasaya arz edilen asansörler için uyumlaştırılmış standartlardan biridir. Mevcut eski asansörlerde sonradan tam uyum, genel bir zorunluluk olarak değil, yapının niteliğine ve ilgili idarenin erişilebilirlik mevzuatına göre değerlendirilir.
Standardın tam metnini nereden temin edebilirim?
TS EN 81-70, TSE (Türk Standardları Enstitüsü) üzerinden ücretli olarak temin edilebilen telif korumalı bir standarttır; Resmî Gazete’de ücretsiz yayımlanmaz.
Kabin ölçüsü veya buton yüksekliği gibi rakamları neden vermiyorsunuz?
Bu değerler standardın satın alınan metninde yer alır ve zaman içinde revize edilebilir. Doğrulanamayan kaynaklardan alınan rakamları yayımlamak yerine, projelendirme aşamasında standardın güncel nüshasına başvurulmasını öneriyoruz.
Periyodik kontrolde erişilebilirlik şartları da denetlenir mi?
Periyodik kontrol, asansörün genel güvenli çalışır durumunu denetler; erişilebilirlik donanımının (sesli anons, işaretleme gibi) çalışır olması bu kapsama girebilir, ancak bu denetim TS EN 81-70’e tam tasarım uyumunu değerlendiren ayrı bir süreç değildir.
Hukuki uyarı: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, standart metninin veya hukuki görüşün yerine geçmez. Bağlayıcı ölçü ve şartlar için standardın TSE’den temin edilen güncel nüshasına ve ilgili idareye başvurunuz. asansorfirmalari.com bir asansör firması değil, kullanıcıları bölgelerindeki asansör firmalarıyla buluşturan bağımsız bir rehber platformudur.
